Heel veel mensen uit mijn LinkedIn-netwerk plaatsten afgelopen week een afbeelding van zichzelf in de stijl van studio Ghibli. Dat is het animatiemerk uit Japan met een stijl die je makkelijk herkent, ook als je niet wist dat het van Studio Ghibli was (zoals ik).
Veel mensen plaatsten ook afbeeldingen van glibberige reclameafbeeldingen, paspoorten van landen waar ze geen paspoort van kunnen hebben en memes die door ChatGPT waren bedacht. Maar Ghibli-afbeeldingen hadden in mijn feed de overhand.
OpenAI heeft kennelijk* een massa aan beelden van deze maker gebruikt om hun GPT-model te trainen, zodat je ChatGPT nu kunt vragen om je foto in de stijl van Ghibli te veranderen.
[*NB: dat afbeeldingen van Ghibli gebruikt zijn, is niet bevestigd en ook niet te bewijzen, maar wel aannemelijk]
Dat werd massaal gedaan, vooral nadat bekende ’tech-goeroes’ hiertoe opriepen.
De toekomst van creativiteit
“The future of creativity is here, and it’s limitless!“, riep iemand uit mijn netwerk bij een geghiblificeerde afbeelding van zichzelf. Het was – uiteraard – een consultant/spreker/adviseur/filosoof die dit jubelend uitkraamde. ‘Uiteraard’, omdat er altijd een klein tijdsbestek op LinkedIn is waarbinnen je de eerste kunt zijn in je netwerk die iets nieuws deelt, zodat je overkomt alsof je goed bovenop de trends zit en ze dus begrijpt. Ideaal voor mensen die zich willen profileren.
Toen ik de update terugzocht in mijn tijdlijn om te kijken van wie het bericht ook alweer was en in LinkedIn typte ‘The future of creativity is here’, bleek dat heel veel mensen diezelfde opmerking hadden geplaatst bij hun Ghibli-afbeelding. Ik weet niet wie als eerste met die loze opmerking kwam (ChatGPT?), maar hij sloeg behoorlijk aan, kennelijk.
Het is ironisch en schrijnend tegelijk. En dat om 3 redenen.
1. Inbreuk op andermans auteursrechten is zelden te rechtvaardigen
De enige reden dat je een generatief AI-model als ChatGPT kunt vragen om iets te doen in de stijl van een bekend merk, is omdat er een enorme hoeveelheid werk van dat merk moet zijn meegenomen in de trainingsdata. En geen enkel merk heeft daarvoor toestemming gegeven. Niet Ghibli. Niet de New York Times. En niet eljadaae.nl.
[Nogmaals: het lukt momenteel vrijwel niemand om dit te bewijzen, ook al is er geen goede alternatieve verklaring. Dat maakt het inzetten van rechtsmiddelen lastig. Dit is ook de reden dat er zoveel te doen is rondom de vraag waarom bedrijven als OpenAI geen inzicht willen geven in de data die ze gebruikt hebben om hun modellen te trainen. Experts zien een bevestiging van hun vermoedens in het feit dat OpenAI en Google de nieuwe Amerikaanse regering onlangs hebben verzocht om hen een vrijbrief te geven voor inbreuk op auteursrecht.]
Wie het moet hebben van een eigen, unieke stijl, zou gek zijn als diegene toestemming gaf aan een bedrijf als OpenAI om hun model te trainen op die stijl om vervolgens die stijl moeiteloos te kunnen laten kopiëren door anderen.
De techadviseur/filosoof/consultant/spreker die vrolijk een Ghibli-afbeelding deelde, zou raar staan te kijken als ik morgen gedachtengoed publiceerde dat precies leek op de door die persoon ontwikkelde presentaties, blogs en modellen, omdat ik ChatGPT heb gevraagd om precies zo’n verhaal te maken in de stijl van die persoon. Helemaal als ik zou zeggen: hier is mijn blog in de stijl van [consultant XYZ].
Pas dan zou iemand ervaren hoe bedreigend dat is. En hoe raar het is dat iets dat grotendeels onaantastbaar leek – je eigen stijl, je eigen gedachten, de creativiteit die je uniek maakt – opeens door iedereen kan worden nagedaan. Zonder dat je daar toestemming voor hebt gegeven.
Laat staan als je daar je geld mee moet verdienen (zoals die consultant/spreker, of Studio Ghibli).
Waar ben je dan nog? WIE ben je dan nog? En wat is nog je unique selling point?
2. Je foto uploaden en laten Ghiblificeren is niet ‘creatief’
De vraag wat iets zo uniek maakt dat je het kunt beschermen als jouw eigendom, is tegenwoordig vooral een juridische. Die vraag bestond al, maar is sinds de komst van ChatGPT nog urgenter geworden. Er is dan ook een enorme hoeveelheid artikelen, wetenschappelijk, journalistiek en persoonlijk, over dit vraagstuk.
Binnen die juridische context is een belangrijke vraag wanneer een werk van iemand door een volgende persoon zodanig is aangepast dat het eigenlijk een nieuw werk is. Wat je moet toevoegen aan iemand anders’ gedachtengoed om te kunnen spreken van iets unieks. Maar ‘nieuw’ is wél een belangrijk element van creativiteit.
“Creativiteit is het vermogen om iets nieuws te maken, bedenken en/of doen.” (bron)
Dat maakt uitspraken als “The future of creativity is here, and it’s limitless!” bij een geghiblificeerde afbeelding enigszins ironisch. Een type afbeelding dat momenteel samen met 10.000-en vergelijkbare afbeeldingen wordt gepubliceerd; gemaakt met 1 druk op de knop; en gebaseerd op de omvangrijke ‘body of work’ van een merk met een hele duidelijke eigen stijl, hoe creatief is dat? Zelfs de handeling van het uploaden en de bijhorende prompt is niet uniek of nieuw.
Het staat buiten kijf dat mensen er lol om hebben, van genieten en een prettige ervaring door hebben. Misschien kun je het zelfs wel ‘kunst’ noemen: “Kunst is de bewuste creatie van iets moois of betekenisvols met behulp van vaardigheid en verbeelding.”, bron. Je loopt misschien stuk op ‘vaardigheid en verbeelding’.
Maar creatief is het natuurlijk op geen enkele manier.
3. Vanaf nu zijn al die foto’s onderdeel van OpenAI’s trainingsdata
Door massaal onze persoonlijke foto’s in ChatGPT te stoppen om maar zo snel mogelijk een Ghimli-achtige afbeelding te krijgen, geven we OpenAI toegang tot een schatkist aan persoonlijke foto’s (van gezichten, maar liefst, een van de privacy-gevoeligste soorten gegevens die er zijn).
Ik had er zelf niet goed over nagedacht, tot ik dit bericht las. Vooral Luiza’s opmerking dat de kans groot is dat het gaat om foto’s die mensen nog nergens anders online hebben gedeeld, raakte me. Een hele database vol met ‘nieuwe’ foto’s, inclusief kinderfoto’s waar mensen doorgaans hopelijk voorzichtiger mee zijn (er is schijnbaar ook een Sesamstraattrend). Schokkend, als je er over nadenkt, dat zo’n database wordt opgebouwd, zonder enige voorbehoud van de kant van gebruikers.
We vinden privacy belangrijk, maar ons enthousiasme doet ons die principes snel vergeten.
Dat is niet onze schuld, natuurlijk. Het is handig als we wat meer begrijpen over privacy en hoe de dingen werken, maar je kunt het niet altijd verwachten van mensen. We zijn als mensen goed van vertrouwen en enthousiast. De plicht om goed om te gaan met dat vertrouwen rust niet op onze schouders, maar op die van OpenAI. Het is de verantwoordelijkheid van zo’n bedrijf om zich ethisch te gedragen, geen inbreuk te maken op autersrechten van anderen en mensen actief te waarschuwen voordat ze een foto uploaden en/of garanderen dat je daar verder niets mee doet.
Kwalijker vind ik dat grote ’tech-goeroe’s’ vrolijk oproepen om dit te doen. Zij weten beter en doen dit niet alleen zelf, maar gebruiken hun invloed om anderen dit massaal te laten doen. Zonder bijsluiter, zonder waarschuwing en zonder kritische noot.
AI is niet creatief; mensen wel
Het hele punt van AI, en niet alleen van generatieve AI, is dat het NIET creatief is. AI-modellen zijn gebouwd door ze te trainen op bestaande data om zo bestaande patronen te gaan herkennen. Een AI-applicatie maakt dus wel dingen die er eerst niet waren, maar die dingen liggen altijd in het verlengde van wat er al was. Ook als konden wij als mensen die patronen eerder niet herkennen, omdat wij gewoonweg die rekencapaciteit niet hebben.
Er zijn natuurlijk wel degelijk mensen die hele creatieve dingen doen met AI. Zij zoeken nieuwe manieren om tekst en beeld te genereren. Ze steken honderden zo niet duizenden uren in het genereren van beeld. Ze gebruiken AI zoals ze een kwast of een typemachine zouden gebruiken: als instrument om nieuwe dingen te creëeren.
Iedereen kan creatief zijn.
Maar ChatGPT vragen om je foto te Ghiblificeren valt daar wat mij betreft niet onder.
65/1000
PS In mijn zoekmachine stond deze metabeschrijving van OpenAI: ‘your friendly art generator’. Gezien het bovenstaande op zijn minst opvallend te noemen.
- Pragmatisch - 30 januari 2026
- Waar zitten de Mondriaans van nu? - 28 januari 2026
- Exit, Substack. Also: you rock - 27 januari 2026
Ik ben het helemaal met je eens. AI is niet creatief. En ik durf zelfs te zeggen dat het juist ervoor zorgt dat het bij heel veel mensen de creativiteit vermindert. Waarom zou men zelf iets maken als AI dat voor je doet? Ik ben benieuwd hoe het zich ontwikkeld in de loop van de tijd, maar of dat zo positief is….