Social media is voor kandidaat-raadsleden een belangrijke manier om inwoners te bereiken, met de gemeenteraadsverkiezingen voor de deur. En hoewel ik al lang geensocial mediatrainingen meer geef, kon ik het niet laten. Daarom hieronder voor een aantal tips voor de aankomende gemeenteraadsverkiezingen.
Waarom ik hier over schrijf? Omdat ik democratie belangrijk vind. Niet voor niets werk ik al jaren als vrijwilliger op het stembureau. Ik ben een beetje een democratie-nerd. We hebben er allemaal belang bij dat kandidaat-raadsleden volop aanwezig zijn op social media. Vandaar.
En hoewel social media & verkiezingen soms een nare bijsmaak hebben gekregen voor veel politici, is er ook een praktische en pragmatische kant. Want als kandidaat-raadslid kun je er gewoon niet onder uit. Tenzij je een groot blog hebt (!) of een nieuwsbrief met massa’s abonnees, heb je gewoon geen andere manier om stemmers te bereiken. Dus tenzij je het aan wilt laten komen op je goede naam of het communicatiebeleid van je aankomende fractie, kun je niet onder social media uit.
Inwoners zijn naar jou op zoek
Ik kan me voorstellen dat niet alle kandidaat-raadsleden op de lijst actieve social media gebruikers zijn. Maar als aanstormend of zittend gemeenteraadslid is social media zo essentieel dat je het min of meer verplicht bent aan je achterban.
Sterker nog, het zou een beetje raar zijn wanneer jij als kandidaatraadslid niets doet op social media, want dat is waar mensen op zoek gaan naar informatie over jou en je partij. Social media is niet alleen onvermijdelijk, het is een belangrijk instrument in je gereedschapskist.
Nú is het moment dat mensen naar je op zoek gaan. Nú is het moment om mensen er van te overtuigen dat het zin heeft om te gaan stemmen. En dat jouw partij, en jij in het bijzonder, hun stem verdient. Bovendien is je social media account en het profiel dat je er mee op bouwt, waarschijnlijk een van de pijlers van je politieke carrière.
F*ck de campagne: ga voor actie en authenticiteit
Politici hebben campagnes. Maar campagnes zijn overrated, vind ik. Wat je nodig hebt, is actie. En een werkwijze waarmee je dicht bij jezelf blijft.
Grote kans dat je veel ideeën en zelfs kant-en-klare content krijgt aangeleverd vanuit je partij. Vooral in grote gemeentes. Maar te veel gelikte content schrikt mensen eerder af dan dat het ze overtuigt, denk ik (unpopulair opinion). Je moet de lijn en bepaalde content van je partij of fractie natuurlijk volgen, en alle hulp is welkom. Maar als ik jou was zou ik er wel een eigen draai aan geven.
En als dit allemaal een beetje nieuw voor je is, ook dan is het allemaal te doen. Wat vooral belangrijk is, is dat je actief bent, vindbaar en bereikbaar. Als dat lukt, kun je impact hebben en je verbinden met inwoners. En daar gaat het om.
Hieronder mijn social media tips voor gemeenteraadsleden. Je kunt bovenaan beginnen of meteen doorklikken naar de betreffende tip:
- Kies voor wat je kent
- Iets is beter dan niets
- De basis op orde
- Het hoeft niet perfect
- Omarm de selfie
- Maak je punt
- Werk vooruit
- Schiet veel foto’s
- Plan je webcare
- Kaap de comments
1. Kies wat je kent
Wat belangrijk is, is dat je social media apps gebruikt die je kent. En het liefst ook social media apps die je leuk vindt. Het is nu een beetje laat om nog iets nieuws te starten (al kan een Instagram account nooit kwaad, als politicus).
Het zou natuurlijk leuk zijn als iedereen die verkiesbaar is zich op TikTok stortte om jongeren ervan te overtuigen om naar de stembus te gaan. Maar eerlijk gezegd heeft dat kort voor de verkiezingen niet zo veel zin meer. Tenzij je al heel lang op TikTok rondhangt en een aardig idee hebt van wat daar wel of niet werkt, maar zelf nog nooit iets gepost hebt. In dat geval zou ik zeggen: leef je uit.
Bij social media voor raadsleden is de enige belangrijke vraag in de aanloop van de verkiezingen: waar kun je de meeste en/of de juiste inwoners bereiken? ‘Juist’ niet in de zin van een waarde-oordeel, uiteraard. Maar in de zin van de doelgroep die je wilt bereiken en waar je een specifieke boodschap voor hebt.
De meest voor de hand liggende kanalen zijn waarschijnlijk Instagram en LinkedIn (en dus TikTok, voor jongeren). Facebook lijkt een beetje over, al kan het geen kwaad als jij of je lokale partij daar heel actief zijn en nog veel reacties krijgen. En X is wat mij betreft niet zo zinvol, om dezelfde reden: hoewel politici er nog gebruik van maken, zitten daar je inwoners niet.
Let op: ook als je je volop op Instagram of TikTok richt, is LinkedIn nog steeds het professionele profiel waar journalisten en toekomstige collega’s en stakeholders naar kijken. Zorg dus dat het op orde is; dat er staat dat je kandidaat-raadslid bent; en dat je er actief berichten plaatst, al is het er maar 1 per week.
Naast inwoners zijn de lokale media en andere invloedrijke accounts belangrijk. Dus als je niet kunt kiezen, kijk dan op welk platform de invloedrijke lokale accounts de meeste tractie hebben.
NB: ieder platform heeft voor- en nadelen. Op X of Instagram kun je vaker plaatsen dan op LinkedIn, waar een keer per dag al veel is. Als je vooral actief wilt zijn in de app waar de meeste inwoners te bereiken zijn, overleg dan met de communicatiespro’s van je lokale of landelijke partij.
2. Iets is beter dan niets
Ik weet niet hoe je hier beland bent. Misschien ben je meer een passieve gebruiker van social media die niet zo gewend is aan het plaatsen van berichten en ben je op zoek naar tips.
Het kan ook zijn dat je een enthousiaste gebruiker bent, maar niet goed weet hoe je dat enthousiaste privé-gebruik omzet in het professionele gebruik dat past bij een politicus.
Of misschien heb je het idee gekregen dat je als kandidaat-gemeenteraadslid iets kan doen om via social media je plek te verzekeren. En dat klopt: er zijn genoeg voorbeelden van mensen die zich met behulp van social media een plek hebben verworven in de gemeenteraad of in de Tweede Kamer. Soms met steun van de campagne Stem op een Vrouw.
Maar hoewel dat mogelijk is, is het ook een verlammend idee. Dat idee dat je opeens een politieke influencer zou moeten worden.
Maar dat is onzin. Je bent niet opeens een social media ster. Maar je kunt wel zorgen dat je via social media impact hebt. Dat je vindbaar, herkenbaar en bereikbaar wordt. Als je er vol voor gaat, is er heel veel mogelijk.
En als je social media vooral ziet als een verplicht nummer, maakt het in zekere zin maakt het niet zoveel uit wat je doet, als je maar iets doet. Als je maar ergens te vinden bent. Als je maar zorgt dat er dagelijks (ja: dagelijks!) iets nieuws staat. Als je maar laat zien waar je mee bezig bent.
Social media gebruiken is als je inwoners je e-mailadres geven en tegelijkertijd je foto-album en CV. Iedereen wil kunnen zien waar je voor staat en of je wel betrouwbaar bent. Simpel. Dus maak een keuze voor een social media app en zorg dat de basis in orde is.
3. De basis op orde
Welke app je ook kiest, zorg in ieder geval dat al je social media kanalen goed ingericht zijn. Zorg dat je profielnaam klopt zodat je vindbaar bent op je eigen naam; dat je profielinformatie compleet en correct is; en dat je profielfoto recent en herkenbaar is.
Grote kans dat je partij voor een mooie profielfoto heeft gezorgd. Gebruik die dan ook overal.
Zorg ook dat iedereen je informatie kan zien. Dus geen privé-account op Instagram of TikTok; en zet op LinkedIn al je instellingen zodanig dat wat je plaatst, voor iedereen zichtbaar is en niet alleen voor contacten.
Als je dat nog niet gedaan had, zorg dan dat je alle relevante mensen en organisaties/accounts volgt die er zijn. Iemand volgen geeft niet aleen een signaal – ik zie je – maar helpt je ook om in de gaten te houden waar mensen het over hebben. En het maakt het makkelijk om ze te taggen in je updates, als dat relevant is.
Denk niet alleen aan lokale media accounts en journalisten, lokale politici, de burgemeester en zittende raadsleden, maar ook aan lokale influencers. Of ze nou toeristische tips geven of om een andere reden bekend zijn in je woonplaats, het maakt niet uit.
Volg lokale horecagelegenheden, bedrijven en plekken. Volg de lokale GGZ, de jeugdzorg, het afvalbedrijf, de plantsoenendienst en de VVV. Kortom, toon interesse voor alles dat je woonplaats betreft.
4. Het hoeft niet perfect
Perfectie is overrated, vooral op social media. Natuurlijk is er zoiets als een Instagram esthetiek, maar dat hoeft jou niet tegen te houden. Aanwezig zijn en op komen dagen, is belangrijker dan perfect zijn. Het lijkt het echte leven wel!
Je zou de indruk kunnen hebben dat het belangrijk is om formeel te blijven, perfecte portretten van jezelf te plaatsen en goed uitgedachte, politieke beleidsteksten te plaatsen. En natuurlijk moet je als toekomstig raadslid beter nadenken over wat je zegt dan andere social media gebruikers.
Aan de andere kant: je wilt juist raadslid worden omdat je een mening hebt, omdat je niet bang bent om te debatteren, omdat je dingen vindt van dingen.
Accounts waar alles gepolijst is, alsof mensen de spreekbuis zijn van hun fractie, die doen niet veel.
Berichten plaatsen die niet perfect zijn, is vele malen beter dan helemaal niets plaatsen. En vaak werken spontane foto’s en video’s zelfs beter. Het maakt je toegankelijk en laat zien dat je authentiek bent.
Liever een ‘slechte’ foto van je favoriete plek in je woonplaats, of een schuine selfie met een paar inwoners, dan niets. Zolang je betrokkenheid en enthousiasme uitstraalt, kan er weinig mis gaan.
En anders dan je misschien denkt, vinden mensen het interessant om te weten waar je dagelijks mee bezig bent. Schrijf je aan je speech? Vergader je met de fractie? Fiets je door je woonplaats op weg naar een afspraak? Ben je bij een bijeenkomst? Ben je bij een werkbezoek aan het verzorgingstehuis? Ben je aan het flyeren of plak je postzegels? Gewoon laten zien.
Als jij niet deelt waar je mee bezig bent, weten mensen niet hoe hard je werkt, hoe zeer je je in wilt zetten en hoeveel je woonplaats je aan het hart gaat.
Perfection is the enemy of the good.
Gewoon: doen.
5. Omarm de selfie
Sommige politici zijn geneigd om veel over zichzelf te praten. Maar de politici waar we dol op zijn en waar we op stemmen, zijn de mensen die weten te praten over de dingen waar we ons als inwoner zorgen om maken. De mensen waarvan we zien dat ze bezig zijn in ons belang.
Een makkelijke manier om te laten zien dat het je om de inwoner gaat, is door het te laten zien. Show, don’t tell. Praatjes vullen geen gaatjes, maar foto’s bewijzen dat je het meent. Of in ieder geval wekt het die indruk 😉
En de makkelijkste manier om dat te doen, is selfies plaatsen.
Maak er een gewoonte van om overal waar je bent te vragen of mensen met je op de foto willen. Laat iemand anders die foto nemen of, leuker en beter, maak met jouw telefoon een selfie van jezelf en die ander of jezelf en de groep.
Selfies stralen plezier en ‘samen’ uit, als je althans andere mensen in je selfie weet te krijgen. En het feit dat mensen met je op de foto willen, is op zichzelf al overtuigend.
Als het kan, tag dan de mensen en plekken in de foto.
Selfies oppervlakkig? Misschien, maar wel leuk. En gergeet niet dat je er altijd een tekst bij kunt zetten om je bericht meer diepgang te geven. Beschrijf:
- Waar je was
- Met wie je was
- Wat jullie hebben besproken
- Wat je opviel
- Welke vragen mensen stelden (en jouw antwoorden)
- Welke belofte je deed
- Waar je je druk over maakt
Een andere categorie ‘anderen’ bestaat trouwens uit de mensen met wie je werkt, die je inspireren of die je wilt bedanken voor hun hulp en steun. Handig om alvast foto’s te maken om later te gebruiken, zie hierna.
6. Maak je punt
Je partij moet zich onderscheiden van de anderen door de onderwerpen waar ze zich voor gaat inzetten. Het is daarom handig om een lijstje te hebben van onderwerpen waar je het over wil hebben op social media. Je spreekpunten.
Je kunt hierin zo ver gaan als je wilt: je kunt al je teksten vantevoren maken zodat je ze alleen hoeft te kopiëren en te plakken uit je notitie app. Je kunt ook gewoon overnemen wat je aangeleverd krijgt.
Maar het helpt vooral als je er zelf even over nadenkt. En er misschien over praat met de mensen die de communicatie doen namens je partij. Hoe formuleer je nou goed, in je eigen woorden, wat:
- Jouw partij onderscheidt van de andere partijen; en
- Jou onderscheidt van de andere mensen op de lijst?
Formuleer bijvoorbeeld 5 korte punten, met een soort oneliners. Handig als je er naar gevraagd wordt, maar ook handig om je boodschap op social media te versterken.
Ben je wat planmatiger, dan kun je ook alvast wat teksten schrijven en berichten voorbereiden.
7. Werk vooruit
Ik denk zelf dat het het beste is om op de dag zelf te kijken wat je wilt plaatsen. Zelfs als je al iets in gedachten hebt. Vooral in de aanloop naar de verkiezingen gebeuren er iedere dag waarschijnlijk zoveel dingen, dat je flexibel wilt blijven. En je spreekt waarschijnlijk zoveel mensen, dat je steeds nieuwe onderwerpen te binnen schieten. Bijvoorbeeld naar aanleiding van de gesprekken op straat.
Tegelijkertijd kan plannen geen kwaad. Vooruit werken helpt bij het vasthouden van je ‘campagne’ (onvermijdelijk, die campagne), je doelen en je punten. Het helpt om te zorgen dat je aansluit bij de planning van je fractie. En het zorgt ervoor dat je in het moment niet te veel tijd nodig hebt.
Vooruit werken kan makkelijker dan je denkt. Ik werkte een paar jaar geleden met een collega aan de social media van een bewindspersoon. Ze had lange, drukke werkbezoeken. Met haar agenda in de hand maakten wij daarom in de weken daarvoor al een social media planning en schreven we zelfs alvast een eerste voorstel voor de teksten, tot en met de tags aan toe. Want we wisten natuurlijk welke organisaties en mensen ze in principe ging ontmoeten. Op de dag zelf konden we dan, nadat we de foto’s of video’s hadden ontvangen van het moment zelf, nog wat details aanpassen waar nodig en snel plaatsen. Zo zorgden we dat haar social media kanalen altijd actueel waren.
Voorbereiden kan betekenen dat je een mapje in je foto app hebt met daarin geselecteerde foto’s en video’s, en dat je de berichtteksten in je notitie app opslaat. Maar het kan ook zijn dat je alles liever op de computer maakt. Dat kan met verschillende apps. Soms krijg je zo’n app ter beschikking vanuit je partij of fractie.
Inplannen kan op bijna ieder social media platform, maar ik raad je aan om in plaats daarvan voor een app te kiezen die je de keuze geeft om handmatig te plaatsen. In die apps kun je weliswaar berichten voorbereiden, maar de apps geven je een seintje geven zodat je ze handmatig kunt plaatsen. Dat is de veiligere optie. De communicatiepro’s van je fractie kunnen je vast helpen om dat soort apps te vinden.
Ik ben geen fan van het automatisch laten plaatsen van berichten. Er zijn wat mij betreft te veel nadelen:
- De ingeplande berichten worden niet altijd verstuurd, of niet wanneer je dacht
- Soms vergeet je dat er een bericht live zou gaan en reageer je niet tijdig, of gebeurt het precies tijdens een moment dat iedereen weet dat je niet op je telefoon zat
- Je bericht kan achterhaald raken zonder dat je het door hebt
- Berichten krijgen meer bereik als je direct in gesprek gaat in de reacties en niet pas na een paar uur
Het is de ultieme stress: er gebeurt iets in je woonplaats, en een half uur daarna gaat jouw bericht live, dat gezien de context nu ongepast is. Je zult de eerste niet zijn. Dat is de reden dat inplannen met automatisch plaatsen, vooral als je ver vooruit plant, niet mijn voorkeur heeft. Er zijn gelukkig genoeg tussenvormen.
8. Schiet veel foto’s
Ook al je niet zo plannerig bent, is het handig om alvast een voorraad foto’s te hebben. Als je weet dat je eigenlijk iedere dag minimaal 1 bericht zou moeten plaatsen, kun je je voorstellen dat het fijn is als je iets achter de hand hebt. Het is daarom altijd handig om foto’s en video’s op je teloon te hebben. Dan heb je altijd iets om te plaatsen.
Je kunt je dan laten inspireren door de foto, of je kunt omgekeerd eerst een tekst maken en er een afbeelding bij zoeken. Door alvast wat foto’s te schieten en te verzamelen, kost het je straks minder tijd.
Leg daarom alvast een verzameling foto’s aan en sla ze eventueel op in een apart foto-album op je telefoon. Denk aan:
- Oude foto’s van jezelf
- Je favoriete plekken in je woonplaats
- Het gemeentehuis
- Algemene foto’s: kopjes koffie, je bureau, voorwerpen die te maken hebben met je spreekpunten
- Foto’s van het team en van jou met mensen van het team
Er was een tijd dat alle foto’s en video’s die je plaatste, op Instagram bijvoorbeeld, ongeveer dezelfde vibe moesten hebben, of dezelfde filter, of hetzelfde randje, of dezelfde achtergrond. Maar dat is gelukkig voorbij. En daar heb jij ook helemaal geen tijd voor.
Wat belangrijker is, is dat je account actief is. Dat mensen die je opzoeken zien dat je er iedere dag bent.
Als je de neiging naar een perfecte ‘esthetiek’ los laat, kom je een heel eind met de camera van je telefoon.
9. Plan je webcare
Social media draait om interactie. Het is geen social media, als je niet bereid bent om te reageren. Daar heb ik zelfs een boek over geschreven! Inmiddels achterhaald, maar de boodschap niet: om het goed te doen op social, moet je super social zijn. Het is geen medium om alleen maar mee te zenden. Ook al doet de foto bovenaan dit artikel anders vermoeden.
Als je er bent en je plaatst actief berichten, gaan mensen er van uit dat je ook echt bereikbaar bent. En dat je reageert.
Maar reageren op berichten is niet alleen logisch vanuit je toekomstige taak als raadslid – als je het niet voor de burger doet, waarom dan? – maar helpt je account ook groeien. Het is daarom superbelangrijk dat je tijd neemt om je eigen webcare te doen. Als ik jou was, zou ik er tijd voor in mijn agenda blokkeren. Dan vergeet je het niet. Want eerlijk gezegd: als je niet reageert op berichten die aan jou gericht zijn, kun je net zo goed ophouden met social media.
Om echt goed in de gaten te houden wat je binnenkrijgt aan reacties, is het goed om dagelijks een lijstje langs te lopen. Want reacties van anderen kunnen uit een aantal dingen bestaan, die je allemaal dagelijks moet checken:
- Tags: als je getagd wordt in een bericht, krijg je daar een notificatie van. Het is handig om altijd even te reageren. Het kan zijn dat mensen gewoon een like willen, maar ook dat ze je taggen omdat ze een reactie willen.
- Reacties onder je berichten: reageer zoveel mogelijk als mensen de moeite nemen om een echte reactie achter te laten
- DM’s (privéberichten): het is voor te stellen dat mensen liever 1 op 1 met je in gesprek gaan. Ook journalisten maken soms gebruik van privéberichten. Check dus dagelijks je DM’s.
- Connectieverzoeken: ook volg, vriend- en connectieverzoeken zijn een manier voor inwoners en stakeholders om met je in contact te komen. Je wilt als politicus misschien niet iedereen, of misschien juist wel iedereen accepteren. Jouw keuze! Maar handig om dagelijks te checken, ook omdat er journalisten en mede-politici tussen kunnen zitten.
- Hashtags: het kan zijn dat je politieke partij speciale hashtags gebruikt. Maar denk ook aan lokale hashtags. Die kun je actief volgen, zodat je eventueel kunt reageren op de berichten met die hashtags. Een like is wel het minste.
- Berichten van anderen: als je echt een stapje extra wilt doen, reageer je ook zelf onder de berichten van anderen. Zie hierna.
10. Kaap de comments
Er is een geheime politieke social media superpower: reageren onder de berichten van anderen. Het is een makkelijke manier om meer bereik te krijgen, maar het is ook een effectieve manier om je politieke punt te maken. Want je voegt je bij bestaande discussies.
Zelfs als je helemaal niet van plan bent om die knuppel in het hoenderhok te gooien, helpt het om iedere dag een half uurtje te besteden aan de berichten van anderen. Het liefst met goed doordachte, uitgebreide reacties en niet alleen een like.
Dat klinkt brutaal en dat is het ook. Maar ik ben niet je fractie of je geweten, dus als jij liever er liever vol in gaat om mythes, misverstanden en misinformatie te bestrijden, dan kan dat.
Er zijn meerdere voordelen aan reageren op berichten van anderen:
- De mensen op wie je reageert, krijgen meer bereik, dus je doet ze in zekere zin een plezier;
- Voor mensen die jullie allebei volgen, is te zien dat je actief bent;
- Je vergroot je eigen zichtbaarheid en kunt als het ware andermans bereik ‘kapen’;
- Het is een manier om de discussie aan te wakkeren en inwoners te bereiken die zich druk maken om het onderwerp; en
- Mensen kunnen jouw reactie ook weer ‘liken’, wat je zichtbaarheid vergroot.
Waar kun je reageren?
Reageer onder nieuwsberichten van je lokale media-accounts en je lokale reporter-influencers of luis-in-de-pels; onder de berichten van politieke tegenstanders (zie: ik ben niet je fractie of je geweten); onder berichten van je partijgenoten op de lijst.
Volg hashtags van je woonplaats en zoek op de naam van je woonplaats in het zoekveld, om te zien wat mensen zeggen en wat je bij kunt dragen aan die berichten.
Reageer op berichten zelf of op comments onder die berichten, zodat discussie onstaat. Geef anwoord op vragen. Moedig aan of gooi de knuppel in het hoenderhok – de keuze is aan jou.
Of neem de tijd om te zoeken op onderwerp. Iedere social media app laat je zoeken op zoektermen, dus je krijgt altijd relevante berichten te zien. Selecteer ze eventueel nog verder op hoe recent ze zijn, want hoe recenter, hoe beter. Let wel op dat je blijft focussen op lokale accounts. Het heeft weinig zin om met de rest van Nederland in gesprek te gaan.
Social media voor raadsleden: doe het voor je inwoners
Als aanstormend raadslid is social media onvermijdelijk. Inwoners verwachten dat je er te vinden bent. En ook na de verkiezingen willen ze contact houden met hun raadsleden. Bovendien wil je dat mensen over 4 jaar een beeld hebben van wat de partij allemaal bereikt heeft. Nog los van je eigen politieke carrière, die ook baat heeft bij een krachtige online aanwezigheid en een sterk profiel.
Social media is je online visitekaartje, waarmee je vindbaar en bereikbaar bent voor inwoners. Geen optie maar een verplichting.
Daarom hieronder nog een opsomming van tips:
- Maak de basis in orde op al je social media kanalen
- Wees actief op het platform dat het beste bij je past
- Wees (dagelijks) actief
- Het hoeft niet perfect
- Zet de ander centraal
- Maak veel foto’s en vooral veel (groeps-) selfies
- Regel je eigen webcare; ga voor interactie
- Social media is een skill: ervaring telt
- Maak je punt (telkens opnieuw)
- Bestrijd mythes, misverstanden en misinformatie
- Er is altijd iets om over te praten op social: waar je bent, wat mensen je vragen, wat je plannen zijn. Dus doe dat ook.
Succes!
