De female gaze (fotomuseum aan het Vrijthof)

Omdat ik in Heerlen moet zijn, ben ik ik Maastricht. Bij het Fotomuseum aan het Vrijthof. En al na de eerste paar foto’s in de tentoonstelling van Ellen van Unwerth ging het kriebelen. Foto’s waardoor je wilt gaan fotograferen.

Wat je pakt

Ik was laatst naar de tentoonstelling van Inez & Vinoodh in het Kunstmuseum. Ik kende hen, volgde ze jaren op Instagram, vond hun verhaal als geliefden die samen werken altijd interessant. Maar de tentoonstelling greep me niet.

Het was een beetje te gemaakt, denk ik, voor mij. Te gekunsteld. Te glad? Ik weet het niet precies.

Maar bij Von Unwerth heb ik dat niet.

Jeugdsentiment

Misschien komt het doordat haar stijl en de modellen waar ze mee werkte, in de jaren 80 en 90, de beeldtaal zijn van mijn jeugd. Niet dat ik de Vogue las. Maar haar reclamecampagne voor Guess met Claudia Schiffer was overal. Haar stijl.

Met sommige kunstenaars is dat zo: je weet niet dat zij het waren die je beeld van de wereld en je voorkeuren beïnvloedden, tot iemand het voor je uittekent. Alsof er een luikje opengaat in je hoofd: ik ken dit!

Als je de tentoonstelling ziet (en 40+ bent), weet je wat ik bedoel.

In scène gezet maar toch echt

Sommige foto’s zijn kleur, kitsch, mode. Maar de andere, die zonder kleur, die vind ik zo mooi.

Het is mijn favoriete stijl. Misschien dus omdat het de beeldtaal is van mijn jeugd.

Ze zijn rauwer. Echter. Ze zijn net zo geënsceneerd, omdat het professionele modellen zijn op goed gekozen locaties met kleding vol textuur. Maar doordat ze zwart-wit zijn, zijn ze desondanks rauw en echt.

(Waarom fotografeer ik zelf niet meer in zwart-wit???)

De vrouwelijke blik

In het museum is ook een ruimte gereserveerd voor jonge kunstenaars. Toen ik er was, was er een tentoonstelling van Stefanie Neuhaus.

Vanaf de webpagina kijkt ze je guitig aan. Ik moest even goed kijken wie de vrouw is die die foto’s maakte. Want de tentoonstelling gaat over mannelijk naakt. Portretten van mannen van allerlei achtergronden, lichamen, leeftijden, die nog nooit voor de camera hebben gestaan. En bloot gaan.

Toen de vriendelijke meneer bij de ingang me dat vertelde, zei hij erbij dat het heel smaakvol was. Ik dacht: ok. Niet zo interessant.

Maar met ‘naakt’ bedoelde hij echt naakt. En met smaakvol bedoelde hij denk ik dat als je piemels uitvergroot en op een tafel legt, ze niet meer zo … naakt zijn?

Voordat ik de toelichting las, keek ik door het boek dat er lag. Ik was een beetje geshockeerd. En voelde me een beetje betrapt. Alsof je een sekshop status geeft door er het label kunst op te plakken, zodat je stiekem bloot kunt kijken in een chique omgeving.

Blote mannen?! Ik voelde me een voyeur.

De female gaze verdient de aandacht

Maar hoe langer ik er over nadacht, hoe gaver ik het vond. Niet zo zeer smaakvol (hoewel er prachtige foto’s tussen zaten, vooral die zonder piemels kunnen bij mij thuis zo aan de muur. Zoals die op de voorkant van het boek)(nou ja, niet echt. Ik denk niet dat mijn mannen het zouden waarderen). Maar alsof de wereld op zijn kop staat.

Ieder museum in de wereld hangt vol met naakte vrouwen, terwijl mannen altijd maar gedeeltelijk naakt zijn. Het is de ultieme ‘male gaze’ die weergeeft waar veel mannen graag naar kijken en negeert wat vrouwen graag zien.

Dat is wat sommige werken in de tentoonstelling ‘London calling’ in het Kunstmuseum opzienbarend maken.

Dat is was maakt dat Von Inwerth haar vrouwelijke modellen zo anders portretteert dan haar mannelijke collega’s. Ze zitten vol met seks, maar dan een vrouwelijke vorm.

En dat maakt de in-your-face-foto’s van Neuhaus zo opmerkelijk.

Ga kijken, zou ik zeggen. Goed excuus voor een dagje in het prachtige Maastricht!

PS Museumkaarthouders moet 1 euro betalen. Er is een lift, dus het is volgens mij toegankelijk.