Soms vergeten we dat de mensen die het podium halen, dat nooit alleen hebben gekund. Maar grote prestaties zijn nooit van iemand alleen. De vraag is: wie heeft jou een pootje gegeven? En heb je diegene genoeg bedankt?
Ik las een artikel over een Kamerlid dat vrij onbekend is maar essentieel voor de democratie en voor het succes van mijn partij. In een artikel in de Volkskrant zingen vele politici en mensen die het kunnen weten zijn lof.
Het raakte me, want het is heel vaak zo dat mensen die het podium pakken of krijgen, mensen achter zich hebben die het werk hebben gedaan. Maar die mensen zijn vaak onzichtbaar. En helemaal voor politici is het ongebruikelijk om niet zelf op de voorgrond te willen staan.
Voorbeelden van de mens achter het podium vind je eigenlijk overal. Alleen moet je soms goed zoeken. Daarom valt het op, als iemand die een topprestatie levert, bereid is te benoemen wie de mensen zijn die daarbij hielpen. Zoals ik laatst in een museum tegenkwam.
Noem je mentoren
Ik was naar het fotografiemuseum in Den Haag met Elvira, naar de tentoonstelling Generasi 3.0. Het was (foto) werk van verschillende kunstenaars over hun persoonlijke link met ons koloniale verleden.
Wat ons allebei opviel, was dat bij het werk van de kunstenaar die we allebei het beste vonden iets bijzonders stond.
Ik heb geen foto gemaakt, maar het was iets als ‘Gemaakt met hulp van …’ en dan twee namen. Het stond er subtiel, maar toch duidelijk. Daarom was het ons allebei opgevallen. Kennelijk had de kunstenaar hulp gekregen bij het uitdenken van haar werk.
Het zou me niets verbazen als die hulp – of het ontbreken van zulke hulp bij de andere kunstenaars – de reden is dat het eindproduct zo goed was geworden. Het beste van de tentoonstelling, vonden Elvira en ik allebei. Het zat het beste in elkaar en de beste vertaling naar materialen. De sterkste verhaallijn.
We bleven achter met de vraag wie die mensen waren en hoe ze hadden geholpen.
We zien niet wie er helpt
Ik moest er aan terugdenken omdat ik een reclame zag voor de nieuwe serie van Best British Menu. Het is een show waarin koks uit alle regio’s van het Verenigd Koninkrijk strijden om de eer om een enorm diner te koken voor bekende mensen. Volgens de reclame was dit 20e seizoen ‘creatiever dan ooit’.
Ik heb wel eens zitten kijken naar wat die koks maken en het was allemaal heel creatief en bijzonder. Dus ik was onder de indruk. Nog creatiever? Nog lekkerder en bijzonderder? Hoe dan? Hoe komen ze er toch op?
En opeens realiseerde ik me dat al die jonge koks natuurlijk nooit helemaal alleen al die gerechten bedenken. Onmogelijk. Natuurlijk krijgen ze hulp bij het bedenken van de waanzinnige gerechten en bijzondere presentaties waarmee ze voor de dag komen! Het is in het belang van het programma, het restaurant en van hun regio om hen te helpen excelleren. Alleen hoor je daar nooit iets over.
We horen nooit wie er helpen.
Iemand een pootje geven
Daarom vond ik het mooi, in die tentoonstelling, dat de kunstenaar de moeite heeft genomen om die twee mentoren uit te lichten en te noemen.
Het was alsof iemand haar een pootje had gegeven. Weet je wel? Dat je de vingers van twee handen in elkaar verstrengeld met de handpalmen omhoog, zodat iemand anders haar voet er op kan zetten en je diegene omhoog kunt duwen?
Anderen helpen, ideeen delen, is een van de leukste dingen van het samenwerken met mensen. Of misschien uberhaupt van mens-zijn!
Het gaat pas mis als mensen vergeten wie ze geholpen heeft – en waarom. Of als ze lijken te vergeten dat ze het niet allemaal zelf hadden bedacht. Of zich zelfs openlijk de ideeën van anderen toeëigenen.
Pootje haken
Ik vind zelf het podium leuk en lekker, maar niet nodig. Ik krijg genoeg podiumtijd. Ik gun het net zo graag aan anderen. Omdat er niets leuker is dan anderen zien stralen en groeien; omdat je nu eenmaal niet alles zelf kunt doen; en omdat het uiteindelijk gaat om de vraag of je de wereld samen beter maakt. Als je er zo naar kijkt, maakt het niet uit wie er op het podium staat. Als de boodschap maar aankomt.
Helaas heb ik geleerd dat het in sommige systemen en omgevingen wordt gezien als een zwakte om anderen te helpen succesvol te zijn.
Het podium is in die systemen het doel geworden in plaats van een middel om een hoger doel te bereiken. Het podium draait vooral nog om het ego en is niet langer een stap op weg naar een groter doel of het uitdragen van een belangrijke boodschap.
Als je in zo’n systeem zit, ga je uit het oog verliezen waar het om gaat. En je gaat zelf geloven dat je het allemaal zelf hebt gedaan, zonder de hulp van anderen.
In British Best Menu hoor ik de koks eigenlijk ook nooit vertellen wie hen heeft geholpen. Dat zou kunnen worden gezien als zwakte, denk ik. Iedereen doet het waarschijnlijk, maar niemand geeft het toe.
Succes moet kennelijk worden gezien als iets dat je zelf hebt bereikt.
Deel je podium
We doen er allemaal aan mee, want we slikken het voor zoete koek, het verhaal van succes. We vragen nooit om een genunanceerder verhaal. We willen geloven in de illusie dat sommige mensen beter zijn dan anderen. Zo goed en slim zijn dat zij iets kunnen bereiken dat voor ons niet is weggelegd. Dat als wij maar net zo hard werkten, dat we hetzelfde zouden kunnen bereiken.
Misschien is het tijd voor wat meer openheid en realisme. Want niemand redt het alleen. Succes is zelden van 1 iemand.
Wat de kunstenaar in het Fotografiemuseum deed, was hulp accepteren en die hulp vervolgens zichtbaar maken door haar podium te delen. Het maakte haar niet zwakker. Het maakte haar juist sterker. En het maakte haar resultaat beter.
Omdat mensen geen eilanden zijn. En omdat mensen die bijdragen aan andermans succes, ideeën of inzichten het verdienen om genoemd te worden.
We moeten de mensen die ons een pootje geven niet alleen stiekem koesteren: we zouden ze meer openlijk moeten bedanken. De wereld zou er heel anders uit gaan zien!
