Je kunt niet vertrouwen in een wereld waar niets echt is

In de zaal op de sportschool waar ik yogales heb, hangt een enorme foto met een inspirerende tekst. ‘Life is a climb, but the view is great’, staat er. Heel geschikt voor de met name 50+-ers die zich regelmatig in die zaal bevinden. Net als ik.

Op de foto zie je een berglandschap met veel groene begroeing. Tot in de verste verte zie je bergen. De begroeing ziet er exotisch uit, in helder groen. Een beetje jungle-achtig. In de verte is er het blauw-mistige van bergen die niet Europees lijken, of Noord-Amerikaans. Maar op de voorgrond staat zo’n typisch mediterane parasolden, gebogen door de wind. Met denneappels en al.

Ergens voel ik ongemak

Het is niet zo dat ik nou echt lang de tijd heb om naar die foto te kijken, tijdens de downward dog of de butterfly. Maar af en toe valt mijn blik er op. En hoe vaker ik er naar kijk, hoe ongemakkelijker ik me voel.

De foto heeft iets raars. Er klopt iets niet.

Het is denk ik de combinatie van het berglandschap dat tot in de verte rijkt maar zo perfect is dat het niet echt lijkt; de bergtoppen zonder sneeuw; de begroeing die niet is zoals je verwacht in een berglandschap waar de toppen geen sneeuw hebben; en die Europese boom.

Nu ik het zo opschrijf realiseer ik me pas dat mijn onderbewuste al lang heeft ontdekt wat er niet klopt. Vandaar dat de foto me iedere keer een vaag gevoel van onrust geeft.

Life is a climb, naar een uitzicht dat niemand ooit zal ervaren.

Hoe erg is nep?

Hoe zullen we naar de wereld kijken, dacht ik vandaag, als we altijd afbeeldingen zien waarvan we niet weten of die dingen, mensen en plekken wel bestaan? Als we niet weten of wat we zien echt is?

Maakt het uit dat ik nooit naar de plek op de foto kan?

Ik denk van wel.

Sterker nog, ik denk dat deze nepfoto’s een groter effect op ons hebben dan we nu kunnen voorspellen.

Ik ben geen fan van beeldmodellen

Het is een van de redenen dat ik niet zo’n fan ben van het gebruik van AI voor het genereren van beeld.

En niet alleen omdat er geen fotograaf betaald is om naar de top van die berg te klimmen, naast de pijnboom te gaan staan en een prachtige foto te maken. Of omdat er duizenden fotografen foto’s van bergen en parasoldennen hebben moeten maken voordat het AI-model dat die foto genereerde deze weergave heeft kunnen maken. Zonder dat al die fotografen ooit betaald hebben gekregen voor deze foto of al hun werk.

Dat zijn wel twee van de problemen die ik heb met beeldmodellen, dat klopt.

Maar het andere probleem dat ik er mee heb is dat het niet echt is.

Als ik me laat inspireren door iets waarvan ik weet dat het niet bestaat, wat zegt dat dan over de haalbaarheid van mijn eigen doelstellingen?

Onhaalbare doelen leggen ons lam

Ik denk dat het iets doet met onze psyche, al dat nep. Zoals geldt voor teksten (zie: Bloggen met AI maakt meer kapot dan je lief is) denk ik ook dat al dat nepbeeld ons langzaam het vertrouwen doet verliezen in de wereld en in elkaar.

Dramatisch, ik weet het.

Ik kan het ook niet bewijzen. Nog niet.

Maar ik ben er steeds meer van overtuigd.

Ik ervaar het zelf.

We kunnen ons niet ankeren in een wereld die we niet meer kunnen vertrouwen. En we kunnen niet vertrouwen in iets waarvan we niet zeker weten of het bestaat.

Als we ons baseren op onhaalbare doelen, maken we onszelf langzaam kapot.

Misschien is het niet nieuw.

Maar ik zoek liever inspiratie in wat echt is.