Wat als verzet tegen AI geen optie is?

Van de week werd een website gelanceerd die me na aan het hart ligt: de AI resist list. Het is een website vol met voorbeelden van mensen die geen genoegen nemen met de grote AI-modellen en applicaties die onze wereld dreigen over te nemen en alles wat daar bij komt kijken.

Je vindt er voorbeelden van verzet, weigering, omdenken en terugvordering van AI (zie ook dit paper over de manieren waarop mensen weigeren mee te gaan in de dominante, door big tech bedrijven geïnitieerde ideeeën over AI).

De non-profit waar ik vrijwilliger ben, We and AI, had een grote rol in de totstandkoming van de nieuwe lijst. Het toeval wilde dat er meerdere groepen mensen al langer bezig waren met het in kaart brengen van manieren waarop mensen zich verzetten tegen een technologie die allesoverheersend lijkt te zijn of te worden.

Maar de reacties op de lijst zetten me aan het denken. Omdat ik twee reacties zag van mensen die de term ‘verzet’ niet goed vonden.

Ongemak is een signaal

Eentje was iemand die onder mijn eigen LinkedInbericht voorstelde om in plaats van verzet de term ‘kritisch tegenstribbelen’ te gebruiken.

De andere reactie zag ik onder het bericht van auteur Karen Hao (van het boek Empire of AI, zie ook hier), die een van de belangrijkste iniatiefnemers van het project is. Daar vond iemand het woord ‘verzet’ te sterk. Hij wilde iets ‘constructievers’, zoals ‘bevraag AI’.

Dat lijkt een onschuldige reactie, maar is het niet. Het afzwakken van woorden om ze makkelijker en verdraaglijker te worden, is iets dat in de wereld van activisten gevoelig ligt.

Als je ooit in de situatie hebt gezeten dat je een opmerking maakte die mensen ongemakkelijk vonden, weet je wat ik bedoel. Als je ooit iets dat je niet eerlijk vond aan hebt gekaart terwijl de ongesproken regel was dat iedereen zou zwijgen; als je het ooit hebt opgenomen voor een ander in een situatie waar niemand dat deed; dan weet je dat mensen het ongemak dat dat oplevert liever vermijden.

Dat is de reden dat dingen niet veranderen: we willen geen ongemakkelijke gesprekken. We willen geen ongemak veroorzaken bij anderen.

We willen niemand voor het hoofd stoten.

Maar altijd als er ongemak ontstaat, weet je dat daar iets onder zit. Dat is precies wanneer dingen juist wel gezegd moeten worden.

Ongemak is een signaal.

Als mensen op een grote lijst van initiatieven als belangrijkste commentaar hebben dat het woor ‘verzet’ niet leuk is, is de conclusie voor mij duidelijk: ze kunnen niet omgaan met het ongemak. Ze willen niemand voor het hoofd stoten, precies wat wél moet gebeuren.

Maar nadat ik de reactie onder mijn eigen bericht nog een keer las, realiseerde ik me dat er nog een reden is dat de term ‘verzet’ lastig kan zijn voor mensen.

Kun je je echt verzetten?

En dat is dat mensen misschien het gevoel hebben dat ze zich helemaal niet kunnen verzetten. Dat het allemaal onvermijdelijk is (een narratief waar veel geld achter zit).

Dat is niet zo: verzet is in theorie altijd een optie. Maar het vraagt altijd een opoffering. Dus voelt het niet alsof verzet altijd een keuze is.

Als je bedrijf besluit om CoPilot te stimuleren, bijvoorbeeld. Of nu CoPilot standaard aan staat in je Microsoft Office apps. Of als je verplicht cursus krijgt in het gebruik van ‘AI’ op je werk. Of als je (denkt dat je) langzamer wordt dan collega’s in het opleveren van resultaten, omdat zij wel allemaal gebruik maken van AI-tools. Of als je gaat solliciteren en merkt dat je alleen een baan kunt krijgen als je kunt bewijzen dat je met ‘AI’ overweg kunt.

Sommige mensen hebben geen keuze, dat is waar. Althans, geen realistische keuze. In theorie is alles een keuze – er is altijd verzet geweest door kleine groepen, tegen alle grote ontwikkelingen. Maar in de praktijk vraagt het weigeren van zo’n tool in die situaties zoveel opoffering dat ze daar niet toe in staat zijn.

Ik begrijp dat wel.

Als je je niet kunt verzetten, steun dan degenen die het wel doen

In theorie kun je overal bezwaar tegen aantekenen, alles weigeren en overal alternatieven voor zoeken. Maar in de praktijk is dat vaak heel lastig en vraagt het zoveel energie. Energie die we allemaal steeds minder hebben.

Maar als jij je niet actief wilt verzetten, kun je zoals de mevrouw onder mijn bericht zegt je wel ‘kritisch tegenstribbelen’. En je kunt anderen die zich verzetten actief steunen.

Dat is de reden dat ik de non-profits die zich hier mee bezig houden graag steun. Door donateur te zijn van organisaties als Algorithm Watch. Door financieel bij te dragen aan The Firewall, een (journalistieke) organisatie die gaat proberen rechtszaken aan te spannen waar dat nuttig is (ze hebben nog meer donateurs nodig, kleine bedragen zijn al genoeg!). Daarom actief de AI-beeldbank betterimagesofAI te gebruiken en te promoten en daar ook vrijwilliger te zijn.

En natuurlijk door over deze onderwerpen te bloggen.

Zelfs als dat sommige lezers (en potentiele werkgevers) een ongemakkelijk gevoel geeft.