
Sinds een tijdje hebt ik kunstles. “Creatieve materialen”, heet het*. Zo leuk! Na een jaar lang kunst kijken, mag ik nu eindelijk ook kunst maken. Ik ben best tevreden over de meeste dingen (behalve mijn boetseerwerk, dat is de vuilnisbak in gegaan). Maar meesterwerken … dat zijn het niet.
Ik weet niet of het geholpen heeft, al dat kunst kijken. Ik neem aan van wel. Het zorgt er in ieder geval voor dat ik nog meer leer over hoe moeilijk het is om te maken wat wij allemaal zo graag bekijken.
Maar het omgekeerde is zeker waar: door zelf kunst te maken, kan ik de kunst waar ik in al die musea naar kijk nog meer waarderen.
Lessons learned
Het heeft er ook voor gezorgd dat ik nog meer respect heb voor kunstenaars die 1) het lukt om dingen te maken en 2) om dingen te verkopen. Dat wij naar kunst kunnen kijken, in het museum of in het park of waar dan ook, betekent dat het iemand gelukt is om die kunstwerken daar te krijgen.
Hoeveel procent van de kunst zou in musea hangen, of in kantoren, of in de openbare ruimte? 1 Procent? 2? 10? Heel weinig, denk ik. Dan misschien nog een paar procenten die aan particulieren wordt verkocht. De rest ligt op zolder. Of in de kast. Of in ateliers, ergens.
Het hangt er van af wat je als kunst beschouwt natuurlijk, maar toch. Ik denk dat het niet zo makkelijk is om je kunst te verkopen, of op een andere manier bij mensen onder ogen te laten komen.
Alles vraagt oefening
Waar ik ook steeds meer respect voor krijg, is de oefening die kunst vraagt. Want om goed te worden in wat voor kunstvorm dan ook, moet je oefenen. De kunstwerken die we zien, kwamen niet uit het niets, uit een vacuuum.
Dat dacht ik eigenlijk wel een beetje.
Ik had ergens het idee er mensen zijn die, hop, iets op een doek gooien, en dat het dan briljant is. Maar dat geloof ik niet meer. Er is vast talent, en er zijn mensen die meteen iets moois laten zien, maar verder denk ik toch dat het oefening vraagt, goede kunst.
Dat heb ik alvast geleerd van mijn kunstlessen!
- Oost-Indische inkt bleek niet zo makkelijk. Je moet leren wat het effect is van het gebruik van water bij de inkt, bijvoorbeeld.
- Bij pastelkrijt (ontdekte ik vandaag) moet je voorzichtig zijn dat je niet de hele tijd vlekken maakt. Kleine uitdaging bij mij – ik heb wel 5 keer mijn handen gewassen. Gek genoeg hadden alle andere cursisten dat probleem niet. Raadselachtig!
- Boetseren was niet helemaal mijn medium maar ook daarvoor geldt duidelijk dat je het vaker moet doen om te begrijpen hoe het werkt. Hoe je iets in drie dimensies uitdrukt vraagt echt vaardigheid, inzicht en talent.
- Acrylverf droogt heel snel maar je kunt er ook lekker overheen schilderen. Iets dat je moet ontdekken (check!). En je moet je grote vlakken als eerste maken, de achtergronden. Anders gaat het later in het proces mis.
- Collage! Ook zoiets. Je kunt knippen of scheuren, je kunt patronen herhalen of vrije vormen maken, je kunt gekleurd papier gebruiken of niet, letters of niet, gecombineerde materialen of niet.
Zo gaat het maar door. Ale materialen moet je leren kennen. Ze hebben allemaal specifieke eigenschappen. Voordelen, nadelen. Manieren om ze toe te passen. Je moet het allemaal maar een beetje ervaren. Je weet ook helemaal niet wat je leuk vindt en wat bij je past, zelfs al denk je van wel.
De mentale oefening
Nog los van het feit dat je uberhaupt eerst een idee moet hebben! Dat moet je ook nog leren, wat je wilt uitdrukken. Waar je een idee vandaan haalt.
Het is traditie bij kunstenaars om andere, beroemde kunstenaars na te doen, bij wijze van oefening. Maar zelf met iets komen, zelf iets bedenken, dat is weer de volgende stap. Dat is voor de een makkelijker dan voor de ander, heb ik gemerkt.
En nog los weer daarvan: het gaat niet alleen om de vaardigheid. Je moet ook de mentale ervaring opdoen, voordat er mooie dingen uit je vingers komen. Je moet durven. Je moet leren om jezelf een beetje te overwinnen. Frustratie voelen, ontevredenheid en juist het geluksgevoel van iets dat wordt zoals je wilt. De ervaring dat je begint met een idee maar dat het langzamerhand iets heel anders wordt dan je dacht.
Doorzettingsvermogen, geduld … allemaal nodig. Zo had ik vandaag twee tekeningen. Bij de ene was ik meteen tevreden, maar mijn juf niet (op een liefdevolle manier dan). Toen ik die tekening aan het einde van de les inleverde, kreeg ik alsnog feedback. Ze had gelijk – toen ik er langer aan werkte, werd het nog beter.
De andere vond ik uberhaupt niet gelukt. Maar daar heb ik uiteindelijk de hele les aan gewerkt. Waar ik het eigenlijk al vrij snel op wilde geven, moest ik juist doorwerken.Dat moest ik ook leren: het is niet in 1 keer klaar. Ik dacht eigenlijk wel dat het zo zou gaan. Hop, tekenen, hop, verf, hop: klaar!
Maar nee.
Meesterwerken
Als niet-kunstenaar nam ik aan dat al die beroemde kunstenaars wien werk ik het afgelopen jaar bekeek, gewoon maar wat deden. Alsof de werken waar ik naar keek logischerwijs uit hun vingers waren gekomen.
Maar het is eigenlijk niet mogelijk dat je meteen een meesterwerk maakt. Ik weet ook niet waarom ik dat dacht. Niets gaat vanzelf in het leven. Het meeste is een vaardigheid die je moet gaan beheersen.
Het is maar goed dat het proces zo leuk is!
* Via de Volksuniversiteit! Aanrader.
Ontdek meer van Elja Daae
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.

