Sommige musea verrassen je. Je komt voor die ene tentoonstelling en raakt vervolgens verdwaald in de vaste collectie en de vele andere concepten en ideeën waar een museum zich voor inzet. Zo wordt een museum een soort magazine: een portaal naar een enorme hoeveelheid verschillende ideeën.
Pekka Halonen
Mijn reden om naar het Rijksmuseum Twenthe af te reizen, was de tentoonstelling van Pekka Halonen. Toen ik op museumvakantie was in Parijs, zag ik die overal aangekondigd. Alleen waren alle kaartjes op.
Ik had daarom enorm hoge verwachtingen. Maar toen ik gisteren na 3 uur onderweg te zijn geweest naar de schilderijen van Pekka Halonen stond te kijken was ik een beetje teleurgesteld. Ik vond het gewoon niet zo mooi, die eerste zalen vol portretten. Zelfs de landschappen met bomen grepen me niet.
Het is gek met kunst: je hebt kunst die we mooi vinden omdat we het herkennen; en kunst die we mooi vinden omdat we niets herkennen. En als we het herkennen, vinden we het soms mooi omdat het zo goed lijkt en soms juist omdat het een nieuw perspectief geeft op iets bestaands. Dat is het leuke van kunst: het is voor iedereen anders maar het is ook iedere keer en voor iedere tentoonstelling of ieder kunstvoorwerp weer anders.
De schilderijen van Halonen deden me weinig, omdat ze te echt waren, denk ik. Of niet echt genoeg … ik weet het niet. Ze waren me te romantisch. Sommige dingen deden zelfs een beetje propaganda-achtig aan, ook al begreep ik uit de begeleidende teksten en de audiotour dat Halonen een groot voorstander was van de verzelfstandiging van Finland (dat tijdens zijn leven eerst nog onderdeel was van Rusland). Misschien lag het aan mij.
Pas bij de zaal met sneeuwlandschappen dacht ik: aha! Al was het lastig om de lijn die beschreven werd in de audioguide te volgen, omdat alle periodes door elkaar hingen. Misschien expres, die chaos? Maar voor leken als ik maakte dat het een heel gedoe om nou te achterhalen wat de ontwikkeling was geweest. Op zich ook wel weer leuk, dat gepuzzel.
(Tip: er is een workshop sneeuwschilderen in augustus… dat lijkt me wel wat. Voor als je in de buurt van Enschede woont)
Ik vond de audioguide niet zo fijn, dat hielp niet. Noch de stem, noch de info.
Verrassing!
Toen ik naar de volgende zaal liep en de tentoonstelling opeens over bleek te zijn, was ik teleurgesteld. Drie uur onderweg, pfff (toen wist ik nog niet dat de terugreis 4 uur zou duren).
Maar toen kwam ik een aantal themazalen waar ik helemaal verrukt door heen liep. De rest van het museum was een totale verrassing. Misschien daarom extra leuk.
Er was een zaal met bloemen, een zaal met landschappen en een zaal met portretten. Alles door elkaar: oud, modern en heel modern. Ik zag opeens een Van Heemskerck naast een Gestel. Een Monet en een fantastische Redon (ook in Londen gezien, bij de pastelkrijttekeningen in de National Gallery).
Heel veel Haagsche School, met mooie landschappen vol weiland, lucht en koeien.En later ook nog winterlandschappen van Brueghel … sjonge sjonge. Een Constable ook, geloof ik. Ik heb geen idee hoe het museum aan al die toppers is gekomen maar het was genieten. Ook omdat er niemand anders naar stond te kijken. Dat is altijd goed nieuws, als je met je leesbril op van dichtbij wil kijken!
Het was genieten, het Rijksmuseum Twenthe. En niet alleen vanwege de prachtige schilderijen.
Het Rijksmuseum Twenthe is de museumversie van een heerlijk tijdschrift
Sommige musea lijken op lifestyle magazines: ze hebben voor ieder wat wils. En ze weten wat ze hebben te presenteren in hapklare, toegankelijke brokken. Dat maakt kunst een stuk makkelijker te begrijpen en te consumeren. Vooral regionale musea, is mijn indruk, zijn hier goed in. Het is soms een beetje onduidelijk voor mij als bezoeker wat nou precies het thema is. Maar het betekent dat er ontzettend veel te zien is. Dat had ik ook in het Centraal Museum, bijvoorbeeld. Het was ook zo bij het Drents museum. Of waar was ik laatst nou … ?? Ook van die themakamers … een van de 30+ musea dit jaar.
Het Rijksmuseum Twenthe kan dat ook, zag ik gisteren.
Niet alleen met die themakamers waar ik het hierboven over had. Maar ook met andere hapklare kunstbrokken. Zo was er een moderne tentoonstelling, heel groot, die ik heb overgeslagen maar die er interessant uit zag, met een nieuwe kijk op natuur in de omgeving. Er was een gang met over de hele muur een krijttekening van een Nederlandse kunstenaar. En een gang met de fotografie van Ger Dekkers.
Als de naam je niets zegt, herken je misschien zijn werk als je het ziet: opeenvolgende foto’s van Hollandse landschappen met verre einders en doorsneden door sloten en water, waarbij het perspectief telkens een stapje verschilt.
Er was ook een ander gedeelte van de vaste collectie, gepresenteerd als ‘Ik, de ander en de aarde’. Ik had hem eerst overgeslagen vanwege de titel (het thema aarde en klimaat in musea begint me een beetje de keel uit te hangen, tot mijn schaamte) maar dat was onterecht: het was een samenspel van interessante moderne, hele moderne en hele oude kunst. Prachtige dingen.
Er zijn ook twee tuinen: de tuin naast het restaurant waar je heerlijk kunt lunchen, prachtig aangelegd. En een verborgen tuin aan de achterkant, aangelegd door een kunstenares op basis van de collectie oude schilderijen waar de ondergrond in het bos centraal staat. Sottobosco, heet dat, leerde ik.
Maar er was ook het enorme kunstwerk ‘Calculating Empires’. Gemaakt door een kunstenaar en de auteur van het boek ‘Atlas of AI’, dat ik nog niet gelezen heb. Het is een soort hele grote, 24 meter lange infographic die van onder (= middeleeuwen en eerder) tot boven (onze tijd) laat zien hoe technologie tot stand is gekomen en hoe onze maatschappij zich heeft ontwikkeld. Fascinerend. Eigenlijk heb je alleen al hiervoor een half uur of langer nodig!
Musea als tijdschriften?
Misschien is het een rare vergelijking, musea en tijdschriften. Maar ik ben dol op tijdschriften. En dus ook op musea die de afwisseling en variatie bieden waar tijdschriften zo goed in zijn.
Reageren?