Ik leerde andere dingen dan ik dacht

Mijn zomerschildercursus zit er op. Het was superleuk om een paar dagen achter elkaar te schilderen. Maar wat ik leerde was veel meer en heel anders dan ik vantevoren dacht.

We gingen ook samen naar het Kunstmuseum. Ik weet iets meer van Mondriaan dan me lief is, maar het bleek toch totaal anders om er met een expert en een groep liefhebbers naar te kijken. Waar ik normaal in mijn eentje naar de Mondriaans staar, waren er nu mensen om mee te bespreken wat ons opviel en wat we er mooi aan vonden (of niet). Zo’n gekke ervaring. Kunst kijken in je enetje is leuk maar het is wel een beetje een eenzame ervaring.

Nog leuker is het om er naar te kijken met een groep kunstenaars. Bijna alle mensen in de cursus hadden al eerder schilderles gevolgd, dus ze keken met andere ogen.

Maar ik keek er zelf ook anders naar! Een paar dagen schilderen heeft me veel geleerd. Veel meer dan ik had kunnen bedenken. En hele andere dingen ook vooral.

Andere lessen dan schildertechniek

Ik had me nooit gerealiseerd wat het betekent om met olieverf te schilderen, bijvoorbeeld. Dat het zo lang duurt voordat het droogt en dat je er dus eindeloos door- en overheen kunt schilderen.

Ik had ook nooit nagedacht over hoe moeilijk het is om kleuren te mengen. Pfff. Ga maar eens proberen om de juiste kleur bruin te maken. Of de juist kleur donkerbruin. Klein drama en superfrustrerend.

Ik weet niet wat ik dacht. Ik had er niet echt over nagedacht. Misschien nam ik aan dat alle kleuren van al die schilderijen die ik bewonder uit een tubetje kwamen?! Dat ze al die mooie kleuren ergens kochten? Onzin natuurlijk.

Bij de schilderijen van Jan Mankes laatst, in Museum More en in Museum Belvédère, las ik wel iets over dat hij lagen maakte om die kenmerkende kleuren te krijgen. Maar ik begreep het niet helemaal.

Ik had me gewoon nooit gerealiseerd dat je als schilder goed moet weten welke verhoudingen je hebt gebruikt om een bepaalde kleur te krijgen. Als je niet weet hoeveel je van iedere kleur hebt gebruikt, kun je die kleur nooit meer opnieuw maken.

In mijn schilderles gebruikten we van die kartonnen wegwerpbordjes om kleuren te mengen. Voor mijn schilderij ‘uit de losse pols’, bij het naschilderen van een foto die ik had, zat ik aan bordje drie uiteindelijk. Sjonge jonge. Proberen om die juiste kleur groen te krijgen levert een bordje vol gesmeer en geklieder op, maar niet per definitie de juiste kleur groen.

Wat ik me ook nooit realiseerde, is dat je heel veel kunt leren door te investeren in lessen. Tekenen, perspectief, schaduwen: alles valt te leren. Door iedereen. Logisch dat beroemde schilders als Van Gogh en Cezanne en de meeste anderen lessen volgden voordat ze beroemd werden. Niet allemaal, maar de meesten. Hun talent zat niet zo zeer (alleen) in het tekenen maar in het experimenteren. In het durven.

Maar de belangrijkste les die ik leerde is hoeveel lef het vraagt om het te gaan doen. Om de kwast in de verf te dopen en te beginnen. Sjongejonge.

Alles is eng: zet je de juiste lijn? Heb je de juiste kleur? Weet je wel wat je gaat doen? Kun je wel met verf uitdrukken wat je wilt zeggen? Nog los van de vraag wat anderen ervan zullen vinden, want daar was ik niet eens mee bezig.

(toen ik de laatste dag thuiskwam met mijn kunstwerk, geschilderd naar een favoriete foto, probeerde F. zijn verbazing te verbergen. Maar ik zag aan zijn gezicht dat hij er niets van begreep. haha. Ik vond het zelf best mooi! Moet nog een foto maken voor op dit blog)

De lege pagina, het lege papier, het lege doek

Toen we de eerste opdracht maakten (in mijn geval, een van mijn favoriete schilderijen van Jacoba van Heemskerck naschilderen), duurde het minuten voor ik het durfde om de kwast op het vel te zetten. Om me heen was iedereen al begonnen, maar ik durfde de eerste stap niet te zetten.

Het is gek om te beginnen met iets waarvan je weet dat het nooit zo goed zou worden als je zou willen.

In tegenstelling tot tekst, tot bloggen, waar ik makkelijk dingen kan uitvegen en wijzigen. Waarvan ik weet dat ik er goed in ben. Waarin ik gewoon woorden de ether in durf te slingeren. Waar ik weet dat jullie het leuk vinden om te lezen (meestal).

Het is makkelijk om iets te maken als je weet dat je er goed in bent. Het is ontzettend moeilijk om iets te gaan maken als je vrij zeker weet dat je er niet goed in zult zijn en het resultaat niet iets is dat je aan de muur zult hangen.

Schilderen is het overwinnen van de angst

Er werd me zoveel duidelijk over kunst, al na 1 les van 2 uur. Waaronder dit: schilderen is het overwinnen van de angst.

Toen we de tweede dag in het Kunstmuseum met de kunstjuf voor dit schilderij stonden, kwam er discussie. Waar de kunstjuf dacht dat de schilder begonnen was aan een schilderij met een idee, dacht ik dat hij gewoon begonnen was met een grote kwasstreek.

Groot wit doek, vaag idee van wat je doet maar niet echt een idee van wat je wilt bereiken, en boem: grote kwasstreek op dat enorme doek. Wel een besef van wat je mooi vindt, maar geen idee dat je ‘een woeste roos’ gaat schilderen (wat dat ook moge zijn).

Voor mij voelde het schilderij zoals ik blog: gewoon beginnen, witte pagina, jezelf dwingen om te starten met een vaag idee van waar je het over wilt hebben. Er op vertrouwen dat er na die eerste letters, die eerste woorden, die eerste zin vanzelf iets gaat komen.

Ik weet niet wie er gelijk heeft. Had hij een duidelijk idee? Ging hij maar gewoon beginnen?

Maar wat ik wel denk, is dat je moet durven. Het kost heel veel geld om zo’n groot doek te spannen. Het kost veel geld om grote hoeveelheden verf te kopen en gebruiken. Het kost tijd om de juiste hoeveelheden kleuren te mengen. Het kost geduld om te wachten tot al die verf al dan niet is opgedroogd. En het vraagt een enorme dosis vertrouwen om te starten aan iets waarvan je niet weet of iemand het ooit wil bekijken – laat staan kopen en aan de muur hangen.

Je moet maar durven.