Elja’s Londen tips

In mijn zoektocht – of honger? – naar meer Van Goghs was ik in Londen. Dus ik dacht: ik schrijf even een blog met Londen tips voor jullie.

Niet dat ik een expert ben, maar ik ben in mijn leven wel heel veel in Londen geweest. Met locals. Het was zowel een nieuwe kennismaking als een feest van herkenning. Dus wie weet zit er iets voor je tussen.

De National Gallery en de Courtauld Gallery hebben allebei een prachtige collectie (post) impressionisten dus ik kon mijn lol op. Ik at ook een heerlijke lunch, kon mijn telefoon daar opladen, stopte in een heerlijke boekwinkel, dronk matige koffie en at heerlijk Indiaas. Voer voor een blog!

Het is een lang verhaal geworden, dus je kunt ook direct naar een onderdeel doorklikken:

• Gratis musea in Londen
• Impressionisten in de National Gallery
• Impressionisten in the Courtauld Gallery
• Tentoonstellingen in Somerset House
• Pasteltekeningen en de Bloomsbury Group
• Audio Guides for the win
• Praktische Londen tips

Gratis musea in Londen zijn er genoeg

Ik was o.a. naar het gratis museum de National Gallery, maar de meeste grote musea in Londen zijn gratis. Voor de hand liggen de mummies in het British Museum (en dan eerst deze film kijken). En het Victoria & Albert museum als je van mode houdt en van creativiteit. In dit lijstje vond ik stapels en stapels gekke musea waar ik eens een keer naar toe wil … next time! Queen Charlotte’s cottage klinkt grappig. En ik weet niet of dit nou echt als museum geldt: een ‘museum’ achterin een dure schrijfwarenwinkel. Of dit museum vol opgezette dieren, inclusief tuinen (handig in de zomer) … ik wil niet weten waar ze allemaal vandaan komen maar ik krijg een beetje Musée de la Chasse & de la nature vibes.

Let op: voor sommige musea moet je tickets boeken met een tijdslot. En voor sommige speciale tentoonstellingen moet je alsnog betalen.

Anyway! Genoeg te doen. Maar ik kwam voor de Van Goghs naar Londen.

Gratis van Gogh kijken in de National Gallery in Londen

Zoals vaste lezers van dit blog weten, ben ik me het afgelopen half jaar in Van Gogh gaan verdiepen. Van podcasts tot het bezoeken van musea in Nederland en in Parijs (alle artikelen daarover vind je hier). En ik wist dat er een flink aantal in Londen hingen.

(mocht je het je afvragen: het Van Gogh museum heeft de grootste collectie. Op nummer twee staat het Kröller-Möller, omdat de Kröller-Möllers op jacht gingen naar Van Goghs nadat ze – volgens de overlevering – de collectie niet mochten kopen van de weduwe van Vincent’s broer Theo, Jo van Gogh. Daarna komt Musee d’Orsay (check). En voor nummer 4 moet je naar New York).

Ik weet niet waar Londen staat op de lijst van Van Gogh-bezitters, maar er hangen hele mooie. En niet alleen wereldberoemde Van Goghs. Ik zag er ook schilderijen die beschreven worden in mijn kunstboek ‘Dat kan mijn kleine zusje ook‘, omdat ze zo baanbrekend waren voor hun tijd en voor alles wat er na kwam.

Het is gek om wereldberoemde schilderijen in het echt te zien en nog gekker als je in Londen staat, tussen de toeristen, voor schilderijen die geschilderd zijn door een Nederlander. Hoewel het onzin is om een verwantschap te voelen met een man die het land ontvluchtte om het licht en de inspiratie te vinden, voel ik me toch altijd een beetje trots.

Ik werd net als in het Van Gogh museum (bij dit schilderij) overvallen door emotie toen ik voor de Zonnebloemen stond. Pfff. Misschien zijn het de midlifehormonen?

Maar ik ben niet alleen in die emotie. De man die de audioguide bij de Zonnebloemen insprak, had het er over dat veel mensen een emotionele reactie hebben als ze het schilderij voor het eerst zien. Omdat het zo bekend is, maar ook omdat je aan het schilderij kunt zien hoe Van Gogh schilderde.

Hij heeft gelijk: doordat je de penseelstroken en het paletmesgebruik zo duidelijk kunt zien, is het alsof je heel dicht bij de kunstenaar bent. Alsof zijn hand gevangen is in de verf.

Het is wel een goede verklaring voor dat gevoel, denk ik. Bij het schilderij van Degas, ‘combing hair‘, legde een expert uit dat het voor 1800 (? weet niet meer precies) de bedoeling van kunst was dat je niet zag dat het op een linnen doek was geschilderd. En dat pas daarna de trend kwam dat kunstenaars het doek gebruikten en zelfs onbeschilderd lieten. Zoals bij dat schilderij van Degas.

Andere beroemde schilderijen van Van Gogh die je hier vindt zijn ‘Van Gogh’s stoel’, die stoel die in veel schilderijen terugkomt, en ‘een graanveld met cypressen’.

In de National Gallery (zalen 40 e.v.) hangen behalve van Gogh nog vele andere prachtige impressionistische schilderijen. Turners (zoals dit in het VK geliefde schilderij), heel veel Cezanne, een paar werken van schilders uit Finland en Duitsland die ik nog niet kende. En deze Amerikaan, George Bellows … ik had er nog nooit van gehoord maar vond het prachtig. Het is een paradijs, als je van deze schilderstijl houdt. Het is een paar zalen lang alleen maar genieten en je verwonderen. Helemaal met zo’n uitgebreide audioguide in je oren.

Ik kwam zelfs een Toorop tegen, die in tegenstelling tot in Nederland gewoon voorgesteld werd als ‘Dutch-Indonesian’. De Indische herkomst van Toorop was ik nog nooit tegengekomen tot die recente tentoonstelling in het Singer-Laren, maar die context lijkt eigenlijk heel duidelijk als je naar het schilderij kijkt:

Het is een prachtig schilderij en dat vond ik niet alleen. Terwijl ik er naar stond te kijken kwam er een man op afgelopen die een hoorbaar geluid maakte, een soort gasp, en hurkte om het goed op zich in te laten werken. Mooi om mee te maken.

Er stond ook bij dat Toorop een van de vroegste fans van Van Gogh was, wat je hier duidelijk ziet. En dat hij zelfs de eerste Van Gogh retrospective tentoonstelling ter wereld organiseerde in 1992.

Weer iets geleerd! Ik heb de Tooroptentoonstelling in het Singer gemist, maar ik zag dat er ook een podcast over Toorop is.

Praktisch over de National Gallery

• Gratis dus, yay!
• Je mag je rugzak of tas gewoon bij je houden
• Het is heel druk, want het is gratis
• Uiteraard draait het voor de meeste mensen niet om de impressionisten, de collectie is enorm. Maar ik ben alleen naar ‘kamers’ 40 en verder geweest en daarna weer vertrokken

The Courtauld Gallery: nog meer Van Gogh en Cezanne

Het was me niet helemaal duidelijk wat nou de relatie is tussen de National Gallery, de Courtauld Gallery en dat Somerset House, maar na wat research ben ik er achter dat de Courtauld feitelijk een wetenschappelijk instituut is dat opgericht is door (rijke) mannen die vonden dat het belangrijk was dat er in Engeland meer bekend werd over kunst en dat het een serieus wetenschappelijk onderwerp was. Het instituut achter de collectie is een onafhankelijk onderdeel van de Universiteit van Londen.

Hoe dan ook: dit museum heeft een kleinere maar wereldberoemde collectie. Als je van beroemde schilders en schilderijen houdt kun je hier je slag slaan met Cezanne, Monet, Modigiliani, Gauguin, Seurat en Van Gogh. En dat beroemde schilderij van Manet met de bar. Hoe langer je kijkt en hoe meer je er over hoort, hoe specialer het wordt. Zo klopt de reflectie totaal niet en zijn er allemaal andere details die je pas ziet als je het weet. Ik kan hier niet linken, maar het is leuk om de Bloomberg Connect app te downloaden en de beschrijving op te zoeken.

Als je van Van Gogh houdt, wil je natuurlijk het ‘zelfportret met verband’ zien dat hier hangt, geschilderd na Van Gogh’s beroemde ruzie met Gauguin en zijn zelfbeschadiging die daarna kwam. Ook de moeite waard om op te zoeken in de Bloomberg Connects app.

Oh ja: en een verdwaalde Frans Hals. Blijft prachtig.

Praktisch over de Courtauld Gallery

• Niet gratis helaas
• Hele leuke en mooie museumwinkel, in de kelder, bezoekje waard. Meer een mooie boutique met heel veel hebbedingetjes dan een traditionele museumwinkel
• De kleur warm grijs op de muren in de kelder is prachtig … gedistingeerd. Geen idee hoe die kleur heet. Vast Farrow & Ball.
• Dit museum bevindt zich in het enorme complex van Somerset House. Toen ik er was, was het 30+ graden buiten en renden overal kinderen door de fonteinen buiten op de binnenplaats
• Binnen en rondom Somerset House zijn meerdere leuke restaurants voor een lekkere lunch. Ik at bij ‘Aram by Imad‘ de lekkerste humus en de lekkerste pita die ik ooit heb gegeten. Het zal er vast druk zijn, maar ik was er om 14:00 dus na de drukte. En als je een tafel vindt bij de bank, kun je onder de bank meteen je telefoon opladen, als je althans een Engelse stekker hebt.

Somerset House: tentoonstellingen

De Courtauld Gallery bevindt zich in ‘Somerset House’, dat geen huis is maar een enorm complex van gebouwen met restaurants, tentoonstellingen, een gigantische binnenplein met fonteinen, ijsverkopers, koffieverkopers en meer.

Toen ik er was, waren er meerdere tentoonstellingen, waaronder ‘Holy pop‘, over ‘moderne altaren’. Oftewel, hoe we in deze tijd onze popsterren eren en gedenken.

Het was een beetje een amateuristische en onoverzichtelijke tentoonstelling, maar daarom des te leuker. Er waren video’s van influencers die een Japanse tempel bezochten en oneerbiedig uitlegden hoe je de voorvaderen eert. Er was een shrine voor George Michael vanuit het oogpunt van zijn ‘butchness’. Memento’s van iemand die enorm fan was van een Prince; en de kauwgum van Nina Simone. Ja, dat las je goed.

Het was superkitsch en toch ook heel serieus cultureel. Lekker!

Ik vond na lang zoeken ook deze installatie.

Maar een van de mooiste werken vond ik eigenlijk de twee schilderijen in de receptie van de Courtauld Gallery, zie foto hierboven, van Rachel Jones.

Onverwachte ontdekkingen zijn altijd het leukste: pastel en de Bloomsbury Group

Er waren in beide musea twee kleine kamertjes waar ik per toeval terecht kwam en onverwacht geïnspireerd weer naar buiten kwam.

In de National Gallery was dat een kamer (kamer 42) met werken die met pastelkrijt waren gemaakt. Ongelofelijk als je er goed naar kijkt. Dit schilderij vond ik eerst raar, maar hoe meer ik keek, hoe mooier ik het vond:

Er waren ook veel oudere werken in pastelkrijt – het was heel even een populaire stijl in 17-zoveel – die ongelofelijk mooi waren. Het leken bijna foto’s. Ik heb geen idee hoe de kunstenaars dat deden. Raadselachtig.

In de Courtauld Gallery was ook een klein, beetje verstopt, zaaltje met een tentoonstelling over de Bloomsbury Group. Die kende ik vooral van Virginia Woolf (uit romantische periode in mijn middelbare schooltijd … Orlando, A room of One’s own …). Maar niet van het aardewerk en de vloerkleden:

Audio guides for the win

Ik wist al heel lang dat musea leuker zijn met audioguides, en in Londen was dat niet anders.

De National Gallery heeft een hele goede audioguide – de beste die ik tot nu toe heb gehoord. De verhalen zijn wat langer dan gebruikelijk, dat ten eerste. En ze worden allemaal verteld door iemand anders die een connectie heeft met dat kunstwerk. Curatoren van dat en van andere musea, kunstenaars, historici … je krijgt van de werken die in de Audioguide worden besproken een heel ander beeld dan je normaal krijgt van het museumverhaal dat bij een kunstwerk hoort. Je moet er wel voor betalen, 7 pond geloof ik. Je luistert hem op je telefoon door de qr-code op de bon te scannen, maar volgens mij hebben ze ook fysieke audioguides.

(PS ik moest een beetje denken aan de verhalen die je in het Mauritshuis vindt naast sommige schilderijen, ook door verschillende bekende Nederlanders met hun persoonlijke kijk er op)

In de Courtauld Gallery gebruiken ze de Bloomberg Connects app, ook niet slecht en bovendien gratis. Deze app kun je gewoon downloaden om naar de verhalen te luisteren. Ik kom regelmatig in musea waar ze die app gebruiken, dus ik had hem al op mijn telefoon.

Praktische Londen tips (voor planners net als ik)

Zo tikte ik feitelijk 4 musea/tentoonstellingen af in een paar uur. Want als je alleen naar de impressionisten komt kijken, is een uur tot anderhalf uur in een museum meer dan genoeg. Zelfs als je alle verhalen er over in de audioguides volledig luistert 🙂

Maar als je wilt genieten van je dagje Londen, heb je meer nodig. Zoals schone toiletten, de mogelijkheid om je telefoon op te laden, een lekkere ijskoffie of lemonade, wat te eten …. misschien een boekwinkel of een park hier en daar.

Engelse stekkers voor het opladen van je telefoon

Niets vervelender dan zonder telefoon in zo’n stad lopen (nou ja, heel veel dingen zijn vervelender, maar dit is wel een beetje irritant). Daarom heb ik een Engelse stekker bij me met een USB/USBC outlet er in en de bijbehorende kabel in mijn tas. Ik heb sowieso altijd een USB en een USBC-kabel bij me, want zo panisch ben ik nu eenmaal. Zo’n stekker kun je overal kopen (bijvoorbeeld bij een van de vele Boots-winkels of een supermarkt), kost zo’n 10 pond.

Het is wel zo handig als je de hele dag door de stad loopt en je telefoon leger en leger raakt (plus de paniek die dit veroorzaakt). In het restaurant waar ik lunchte in het Somerset House hadden ze onder de bank een hele batterij aan outlets, dus kon ik tijdens mijn lunch mijn telefoon opladen.

Plannen is plezier hebben: lijstjes maken in Google Maps

Ik ben een planner. Dus als ik iets tegenkom over Londen, zoals leuke musea of TikTok-populaire bakkertjes, sla ik die direct op in mijn Google Maps lijst voor Londen. Zo kwam het dat ik in het Courtauld terecht kwam. Toen een reisje naar de British Tate te ver bleek gezien mijn avondprogramma, keek ik in Google Maps en vond ik het Courtauld met de notitie dat ze daar Van Goghs hadden. Handig handig!

(Google Maps is een van de weinige Google-producten waar ik maar geen afscheid van kan nemen)

Verplichte stop: Waterstones boekwinkel

Ik weet dat veel van jullie ook lezers zijn. Dus ik denk dat jullie net als ik een bezoek aan een grote Waterstones boekwinkel kunnen waarderen. Ik kwam langs die op Trafalgar Square. Het was er ook nog eens heerlijk koel, een mooie bonus als het 33 graden is.

Ik ging naar buiten met foto’s van alle boekentafels die me interesseren, zodat ik die boeken later op kan zoeken. En ik kocht dit boek. Het is zowel verhelderend als beangstigend en sluit angstwekkend goed aan bij wat er in de wereld van AI gebeurt, ook al gaat het er niet direct over.

Makkelijk met de metro

Ik houd van de Londense metro. Misschien zijn bussen leuker, want dan zie je nog eens iets, maar ik weet niet precies hoe die werken dus ik blijf bij wat ik ken. Je kunt gewoon inchecken met je telefoon bij ieder poortje, dus dat is makkelijk.

Posters en gedichten in de museumwinkel van de London Transport Museum in Covent Garden

Door de jaren heen is de museumwinkel van de Londen Transport Museum een favoriete bestemming geworden. De Londense metro heeft een lange geschiedenis in het tonen van prachtige posters en gedichten. Ik heb al een dichtbundel van ‘Poems on the Tube’, van lang geleden, maar ik heb dit keer een nieuwe versie gekocht.

Zoek in Londen de koelte op of juist de warmte

Londense parken zijn beroemd en populair. Ik was dit keer in St James’s park, prima om een uurtje op het gras te zitten lezen. Met uitzicht op … pelikanen?!

Op het enorme plein van Somerset House hebben ze fonteinen waar je doorheen kunt lopen/rennen/spelen, maar ze staan niet altijd aan. Check de website voor wanneer ze het doen.

Maar of het nou te heet is of te koud om buiten te zijn, gratis musea zijn altijd handig om in je achterhoofd te houden. En ze hebben altijd redelijk schone toiletten … wat wil een mens nog meer op een dagtripje naar Londen?

Meer Londen in je leven

Ik was eigenlijk vooral in Londen om met de andere mensen van de non-profit We and AI te gaan eten. Een mooie reden om er 5 dagen Engeland (Kent) aan vast te knopen, uitgebreid familie te bezoeken, twee keer buiten te gaan zwemen, een rondje Tesco te doen voor de broodnodige Engelse boodschappen, te theeleuten met mijn tante en zo meer. Het dagje Londen werd meer een extraatje.

Maar terwijl ik dit allemaal zo opschrijf, realiseer ik me weer hoe veel er in Londen te doen is en hoe leuk het is om er te komen. Parijs was leuk, maar Londen voelt meer als thuis.

Ik ga toch maar eens proberen wat vaker te gaan, denk ik. Tate Modern, Tate Modern en the V&A staan als eerste op mijn agenda. Mooi voornemen!