Het ontbreken van kwetsbaarheid is geen goed teken

Kwetsbaarheid is de sleutel, bedacht ik van de week. En dat terwijl ik TED-talk van Brené Brown nog niet gezien heb – ga zo kijken – en haar boek nog steeds niet gelezen heb (staat al jaren ongelezen in mijn online boekenbibliotheek). Ik kwam opeens zelf tot die conclusie.

Het kwam door een vriendschappelijke relatie waarin iets miste. Ik wist het niet precies, wat het was, dat het ongemakkelijk maakte. Ik voelde me er niet zo in thuis, in de relatie die toch een vriendschap zou moeten zijn. Maar ergens ging ik me realiseren dat het een gebrek aan kwetsbaarheid was. Als kwetsbaarheid maar van 1 kant komt, wordt het al heel snel ongelijkwaardig en ongemakkelijk.

Kijkend naar mijn vriendinnen, mensen waarbij ik me thuis voel, die ik alles kan vertellen en zij mij alles, is er van alles dat die relaties kenmerkt. Maar kwetsbaarheid is een essentieel onderdeel.

Kwetsbaarheid hoort bij vriendschap en andere persoonlijke relaties.

Kwetsbaarheid in leiderschap

Maar toen ik er eenmaal over na ging denken, herkende ik hetzelfde ik in een vorige zakelijke, hiërarchische relatie. Van mij werd in die zakelijke sfeer verwacht dat ik me kwetsbaar opstelde. Aangaf wat ik lastig vond, waar ik over twijfelde, hoe ik dingen had ervaren. Heel lang deed ik dat ook. Maar omgekeerd deed mijn leidinggevende dat niet. En dat voelde niet goed.

Het kwam tot een confrontatie toen ik een keer een gesprek waar een uur voor gepland stond na 10 minuten afgebroken. Het bleek een open uitnodiging te zijn om op tafel te leggen waar ik mee worstelde en wat ik niet goed deed. Op zich heel goed om uit te spreken. Maar niet als je tegenover iemand zit die niets laat zien van de eigen twijfel en fouten.

En als je dan eigenlijk niet zo goed weet of je wel iets fout doet, helpt dat natuurlijk niet. Maar als er kwetsbaarheid is van beide kanten, is er ruimte om het er over te hebben. Om te ontdekken en te leren.

‘Authentiek leiderschap’, noemde mijn coach dat, volgens mij, vs formeel leiderschap. Ik denk dat dat betekent dat er een stukje kwetsbaarheid bij komt kijken bij leiding geven. Een stukje jezelf laten zien en jezelf zijn. Maar ik zat tegenover formeel leiderschap aan tafel, strikt hiërarchisch. En ik besloot dat ik geen reden had om mijn kwetsbaarheid in een formele setting te delen.

Nooit spijt van gehad. In tegendeel.

Iedere held heeft kwetsbaarheid

Het is vaak lastiger voor mannen dan voor vrouwen, kwetsbaarheid tonen. Maar het is wel wat vrouwen willen zien (en mannen misschien ook? geen idee). Iedere hitfilm heeft een held die een stukje niet onder controle heeft. Iedere Netflixhit heeft de stoere detective die worstelt met een stukje verleden. Die niet perfect is.

Zelfs superman worstelde met zijn afkomst, zijn ouders en zijn ultieme kwetsbaarheid: kryptonite (in zekere zin een nogal platte invulling van dit belangrijke element van een heldenverhaal). Zonder kwetsbaarheid kun je geen geloofwaardige superheld zijn.

Dat is interessant als je kijkt naar nieuwe, enge ‘manosphere’-achtige narratieven, waarin kwetsbaarheid ontbreekt. Bij de mannen althans. De vrouwen zijn geloof ik in dit narratief weke wezens die niets kunnen anders dan zelf kaas maken.

Juist daarom is het allemaal gedoemd om in de praktijk te mislukken, denk ik, zo’n narratief. Niemand kan samenleven met mensen zonder kwetsbaarheid. Kwetsbaarheid maakt ons geloofwaardig en toegankelijk en menselijk. Kwetsbaarheid zorgt er voor dat we ons met elkaar kunnen verbinden, denk ik.

Kwetsbaarheid als truc

Kwetsbaarheid is nodig. Misschien dat ik het daarom zo vaak terugzie bij ‘succesvolle’ mannelijke sprekers met uitgekiende, overweldigende, snelle standaardpresentaties – over welk onderwerp dan ook. Maar dan als truc, al dan niet bewust. Ze hebben altijd een stukje ‘kwetsbaarheid’ in hun verhaal. Een grap waarin ze de draak steken met zichzelf, of over hun vrouw, dochter of kleinkind beginnen.

Pure psychologische manipulatie natuurlijk. Het maakt ze kwetsbaar en dus betrouwbaar. Echte mensen.

Maar het werkt.

Gewoon lekker kwetsbaar zijn

Ik kreeg ooit een hoge beoordeling voor een serie presentaties voor een internationaal bedrijf. Heel trots was ik. Tot ik de feedback kreeg. Want wat het allemaal echt naar die 9 had gekregen, was dat ik op een vraag geantwoord had dat ik het niet wist. Dat ik dat toegaf, maakte alles wat ik daarvoor zei overtuigender.

Tsja.

Ik zou niet willen zeggen dat het een ‘superkracht’ is, om kwetsbaar te kunnen zijn. We zijn het allemaal. En er zijn altijd mensen in ons leven aan wie we het laten zien.

Misschien is de echte superkracht om je te realiseren waar het mist, die kwetsbaarheid. En waar je het misschien kunt inbrengen of bij de ander naar voren kunt laten komen. Om de menselijke verbinding op dat moment te versterken.

(ga ik nu die beroemde TED talk kijken! Eens zien of Brene het met me eens is)